Schizofrenia u dzieci i młodzieży. Objawy. Przyczyny. Sposoby leczenia.

csm_autyzm_dziewczynka_smutna_bujawka_shutterstock_96400184_02_c7551c87b4

28 kwi Schizofrenia u dzieci i młodzieży. Objawy. Przyczyny. Sposoby leczenia.

Psychoza jest stanem poważnego zakłócenia różnych funkcji psychicznych: postrzegania otoczenia i samego siebie, oceny rzeczywistości, myślenia, przeżywania i wyrażania emocji. Osoba cierpiąca na psychozę ma „zaburzony kontakt z rzeczywistością”, bardzo często nie jest w stanie prawidłowo i adekwatnie ocenić tego, co się wokół niej dzieje, może też działać w chaotyczny i mało przewidywalny sposób.

Psychoza jest stanem, który zawsze wymaga zgłoszenia się do lekarza, który podejmie stosowne leczenie.

Najpoważniejszym zaburzeniem psychotycznym (czyli przebiegającym z objawami psychozy) jest schizofrenia – przewlekła choroba o bardzo „bogatym” i zróżnicowanym obrazie, która dotyka głównie młodych dorosłych. Jednak schizofrenia może rozpoczynać się również w okresie dojrzewania, a nawet u dzieci.

Jak często schizofrenia występuje u dzieci i młodzieży?

Schizofrenia występuje u około 1% wszystkich ludzi. Stwierdzono, że u 12–35% chorych pierwsze objawy pojawiają się przed 20. rokiem życia, u 4% – przed 15. rokiem życia, a tylko u 1% – przed 10. rokiem życia.

Jeśli choroba rozpoczyna się między 13. a 18. rokiem życia (w okresie dojrzewania), określa się ją jako schizofrenię o wczesnym początku, natomiast gdy objawy wystąpią przed 13. rokiem życia (przed okresem pokwitania), mówi się o schizofrenii o bardzo wczesnym początku (schizofrenii dziecięcej).

Na schizofrenię częściej chorują chłopcy. W okresie dzieciństwa ta przewaga jest wyraźna, a następnie w okresie dojrzewania z czasem stopniowo maleje. W okresie dorosłości mężczyźni chorują równie często jak kobiety.
Jakie są objawy schizofrenii u dzieci?

Schizofrenia zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, charakteryzuje się dużą różnorodnością objawów. U dzieci podobnie jak u dorosłych opisuje się: objawy pozytywne, negatywne, objawy dezorganizacji psychicznej, zaburzenia funkcji poznawczych i zaburzenia nastroju, ale ich manifestacja jest często inna niż u dorosłych.

  • objawy pozytywne (wytwórcze), czyli doznania prowadzące do nieprawidłowej, fałszywej oceny rzeczywistości, to u dzieci przede wszystkim:

– omamy (halucynacje) – dziecko widzi przedmioty, postacie, sceny (omamy wzrokowe) lub słyszy dźwięki, głosy, śmiechy (omamy słuchowe), których w rzeczywistości nie ma. Rzadziej występują omamy węchowe (czucie nieistniejących zapachów) lub omamy czuciowe (odbieranie bodźców dotykowych, których przyczyna w rzeczywistości nie istnieje). Dziecko doznające omamów jest przekonane o ich prawdziwości i nie udaje mu się wyjaśnić, że tego, co widzi lub słyszy, w rzeczywistości nie ma.
U dzieci omamy wzrokowe występują częściej niż u chorych w okresie dojrzewania i dorosłych.

– urojenia – fałszywe, nie mające pokrycia w rzeczywistości przekonania i myśli, które dziecko przeżywa jako prawdę i nie udaje mu się wytłumaczyć, nawet przy użyciu logicznych argumentów, że jest inaczej.
Urojenia stwierdza się u dzieci od 6.–7. rż. W początkowym okresie są one zwykle krótkotrwałe, a ich treści są proste. U starszych dzieci urojenia przyjmują bardziej złożony i trwały charakter. Najczęściej występują urojenia ksobne (dziecko jest przekonane, że wszyscy na nie patrzą i o nim mówią, nawet neutralne wydarzenia dotyczą w jakiś sposób jego osoby), urojenia prześladowcze (dziecko uważa, że inni chcą zrobić mu krzywdę, spiskują przeciwko niemu, śledzą, podsłuchują), urojenia hipochondryczne (przekonanie, że jest się poważnie chorym lub że organizm nie funkcjonuje w prawidłowy sposób – np. wątroba stopniowo zanika, żołądek nie pracuje, itp.) i urojenia dysmorfofobiczne (poczucie, że własne ciało zmienia się, ulega zniekształceniom).

U dzieci do 6. rż. nie występują urojenia, ponieważ ich procesy myślowe nie są jeszcze na tyle dojrzałe. Można jednak zaobserwować inne nieprawidłowości w przeżywaniu rzeczywistości, np.: niejasne poczucie, „że coś się we mnie zmieniło”, identyfikowanie się z przedmiotami, zwierzętami, innymi osobami (dziecko uważa, że jest tym przedmiotem, zwierzęciem, osobą), nieodróżnianie fantazji i snów od rzeczywistości (warto pamiętać, że taką zdolność posiadają już zdrowe trzylatki).

  • objawy negatywne, czyli osłabienie przeżywania, zmniejszenie aktywności, ubogość myśli i wypowiedzi. Można zaobserwować, że dziecko:

– jest spowolniałe psychoruchowo, czyli wolniej wykonuje czynności, porusza się, mówi, myśli,
– wycofuje się z codziennych aktywności, może zaniedbywać higienę osobistą,
– wycofuje się z relacji z bliskimi i rówieśnikami,
– jest mało spontaniczne,
– mówi niewiele lub nie podejmuje w ogóle kontaktu słownego (mutyzm), treści wypowiedzi są ubogie,
– w zabawie i innych aktywnościach nie podejmuje inicjatywy, nie planuje, czym chciałoby się zająć lub do czego w swoich czynnościach chce dążyć,
– zabawa staje się uboga, przyjmuje często postać prostych, powtarzających się czynności (zabawa stereotypowa), a niektóre dzieci w ogóle przestają się bawić,
– słabo przeżywa emocje i nie okazuje ich; rodzice lub opiekunowie często opisują, że dziecko stało się chłodne, obojętne, jakby nie obchodziło go, co się wokół dzieje,
– nie przeżywa pozytywnych doznań gdy dzieje się coś przyjemnego,

  • dezorganizacja psychiczna – czyli stan chaosu i rozregulowania funkcji psychicznych. Dezorganizacja dotyczy:

– myślenia – dziecku trudno jest zrozumieć, co się wokół niego dzieje, jego myśli są chaotyczne, mają dziwaczne treści,
– mowy – wypowiedzi dziecka są często niezrozumiałe, nielogiczne, niespójne; dziecko może używać nieistniejących, wymyślonych przez siebie wyrazów (neologizmów), których jego otoczenie często nie rozumie, nieprawidłowo używa zaimków osobowych (np. mówi o sobie: „on/ona”, a nie: „ja”). Mowa często nie służy mu do porozumiewania się z innymi – dziecko mówi samo do siebie, może powtarzać zasłyszane wyrazy i zdania, czasem po wiele razy (echolalia),
– zachowań – dziecko wykonuje dziwaczne ruchy, gesty, grymasy. Jego zachowania i wypowiedzi są często niedostosowane do okoliczności. Dziecko może być np. nadmiernie poważne w sytuacjach, gdzie wszyscy są rozluźnieni i radośni albo wesołkowate i błaznujące w okolicznościach wymagających powagi i spokoju.

  • zaburzenia zdolności poznawczych (czyli umożliwiających „poznawanie”, uczenie się nowych rzeczy) – dziecko nie może się skoncentrować, łatwo się rozprasza, ma problemy z przypominaniem sobie (zdarzeń, osób itp.) oraz z zapamiętywaniem nowych informacji i faktów; może zapominać nawet o tym, co wydarzyło się w niedawno (godzinę wcześniej, poprzedniego dnia). Te problemy utrudniają mu zaplanowanie i przeprowadzenie złożonych aktywności (takich jak np.: „namaluję słoneczko i kwiatki, a gdy mama wróci, podaruję jej obrazek”). Ma również problemy w nauce.
  • zaburzenia nastroju

– nastrój dziecka mieści się w zakresie od głębokiego smutku i przygnębienia do nadmiernej wesołości, często jest zmienny (smutek występuje na przemian z okresami wesołości),
– na nastrój dziecka wpływają treści omamów lub urojeń – np. jeśli halucynujące dziecko widzi przerażające postacie, to nie będzie pogodne i zadowolone,
– nastrój i jego ekspresja są niedostosowane do okoliczności, a często zupełnie do nich nieadekwatne, np. niespodziewana wesołość i „błazeńskie” zachowania w smutnych sytuacjach,
– wyrażane przez dziecko emocje mogą nie zgadzać się również z jego własnym nastrojem, np. czuje się smutne i przestraszone, ale wybucha głośnym śmiechem.

Dla schizofrenii dziecięcej charakterystyczne są również:
– nasilony lęk, którego nie udaje się ukoić i który nie ma rzeczywistej przyczyny,
– bujne fantazje o dziwacznych treściach, czasem przerażających, agresywnych, makabrycznych,
– zaabsorbowanie dziecka wewnętrznymi przeżyciami, co sprawia, że nie zwraca ono uwagi na „świat zewnętrzny”,
– w schizofrenii dziecięcej mogą również występować natręctwa.

Czytaj więcej



Udostępnij:

Zapraszamy do współpracy. Napisz do nas